Lãi suất quá cao

Doanh nghiệp đang phải trả gần gấp ba lãi suất năm 2009.

Dù đang bị khống chế bởi trần lãi suất nhưng cả lãi suất huy động lẫn cho vay hiện tại quá cao. Nếu so với năm 2009, doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất chỉ phải trả 6%/năm thì nay doanh nghiệp đang phải trả gần gấp ba mức này.

Theo các chuyên gia, nếu không giải quyết sớm tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Gửi VND lãi lớn

Lãi suất huy động đang đụng trần 10,499%/năm chưa kể các khoản thưởng, khuyến mãi. Tổng giám đốc một ngân hàng (NH) cổ phần nhẩm tính với lạm phát năm 2010 dự kiến khoảng 7%/năm thì mức lãi suất huy động 10,499%/năm được xem là khá cao. Thông thường lãi suất chỉ cao hơn lạm phát khoảng 1-2%/năm là hợp lý nhưng hiện tại chênh lệch lên đến 3,5%/năm, nếu cộng thêm khoản tiền thưởng thì trên 4%/năm.

Hầu hết NH đều phải áp dụng trần lãi suất huy động. Vì thế người gửi tiền cho rằng nếu không có trần, lãi suất sẽ còn tăng thêm nên họ chỉ gửi ngắn hạn để chờ lãi suất tăng. Thực tế trong năm 2009, NH cũng áp dụng trần lãi suất 9,99%/năm và đúng như người gửi tiền dự đoán, trần lãi suất huy động đã phải nâng lên 10,5%/năm. Nay trần lãi suất này trên thực tế đã bị phá bỏ, vì thế người gửi tiền tiếp tục kỳ vọng NH một lần nữa phải tăng thêm trần lãi suất huy động.

Theo ông Lý Xuân Hải - Tổng giám đốc ACB, nếu theo lý thuyết, với mức lãi suất hiện nay giữ VND có lợi hơn. Giả sử lạm phát dự kiến 7-8%, lãi suất huy động VND thực tế gần 12%, còn gửi USD lãi suất 3-4%, lạm phát Mỹ từ 2-3% thì rõ ràng giữ VND vẫn có lợi hơn từ 2-3%/năm so với giữ USD.

Lãi suất cho vay VND Đơn vị: %/năm
	2008	2009	Dự kiến 2010
Chỉ số giá	19,89	6,88	7
Lãi suất huy động VND	13	9,99	10,5
Lãi suất cho vay VND phổ biến	18	10,5	16-17%

Gần bằng lãi suất của năm lạm phát cao

Trong khi đó, người vay đang phải vật vã với những hợp đồng vay có lãi suất lên đến 15-18%/năm. Trên danh nghĩa, các khoản vay ngắn hạn chỉ có 12%/năm nhưng tiền thực trả tương đương 15-18%/năm. Gần đây khi các NH được áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận thì các khoản vay ngắn hạn đều chuyển sang dài hạn để được thỏa thuận lãi suất, phổ biến từ 15-18%/năm, đâu cũng vào đấy.

Phó tổng giám đốc một NH cổ phần thừa nhận nạn lãi suất cao một phần là do hệ quả của kìm nén lãi suất. NH nào cũng treo bảng lãi suất như nhau, bên trong thì thưởng, trả thêm. Từ đó, người gửi tiền có tâm lý không trả thêm thì không gửi. Buộc NH Nhà nước phải nâng trần lãi suất huy động. Nhưng khi trần lãi suất được nâng lên thì cái vòng luẩn quẩn lặp lại, NH giấu giếm, trả thêm, còn người gửi lại kỳ kèo đòi thêm... Điều bất thường là lãi suất cho vay đang tiến gần đỉnh lãi suất của năm 2008 là năm có lạm phát cao.

Theo TS Trần Du Lịch - thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ, năm 2010 nếu lạm phát 7-8% thì lãi suất huy động 9-10%, chênh lệch 2% (hay còn gọi lãi suất thực dương) là phù hợp. Nhưng hiện lãi suất huy động đã cao hơn con số này. Cũng theo ông Lịch, một khi khó huy động thì NH phải giảm cho vay, không thể ồ ạt chạy đua tín dụng trong điều kiện tăng trưởng kinh tế còn thấp. Năm 2009 tăng trưởng kinh tế chỉ có 5% mà dư nợ tín dụng tăng 37% là bất hợp lý. Năm 2010 tăng trưởng tín dụng 25% là cao nếu tăng trưởng kinh tế chỉ từ 5-7%.

TS Trần Du Lịch cũng cảnh báo nếu duy trì lãi suất huy động 12-13% sẽ không có công ty cổ phần nào có thể tăng vốn điều lệ được. Bởi cổ đông sẽ so sánh thiệt hơn giữa góp vốn để nhận cổ tức với việc gửi tiền vào NH có lãi suất cao. Vì vậy không nên để mức lãi suất thực dương quá cao.

Nâng lên phải hạ xuống

Mới đây, các NH thương mại thông qua Hiệp hội NH đã thống nhất và gửi kiến nghị đến NH Nhà nước muốn bỏ trần lãi suất huy động. NH Nhà nước thì chưa muốn như thế vì lo ngại dỡ trần sẽ dẫn đến cuộc đua lãi suất như từng xảy ra trong năm 2008, khi đó sẽ khó kiểm soát được mặt bằng lãi suất.

Cả NH Nhà nước và NH thương mại cùng có mục tiêu là muốn giảm lãi suất nhưng mỗi bên có cách làm khác nhau. Nếu bỏ trần lãi suất theo đề nghị của NH thương mại, tức theo quy luật thị trường, lãi suất sẽ bùng lên sau đó xẹp xuống. Lãi suất cho vay cũng diễn biến tương tự. Còn NH Nhà nước thì muốn thận trọng hơn để dễ kiểm soát tình hình. Hiện có đề xuất nâng trần lãi suất huy động từ 10,5% lên 12%/năm. Đồng thời, NH Nhà nước sẽ xử lý những NH là mầm mống của các cuộc đua lãi suất, từ đó kéo lãi suất xuống.

Tuy nhiên, một thị trường vận hành bình thường thì không nên có trần hay sàn. Vì vậy, nâng trần lãi suất huy động cũng chỉ là một giải pháp quá độ. Nâng hay dỡ trần cũng phải sớm thực hiện cho được mục tiêu giảm lãi suất huy động và cho vay.

Nhiều người hi vọng mục tiêu giảm lãi suất sớm đạt được khi mà tiếp theo sau vốn trung - dài hạn, trần lãi suất cho vay ngắn hạn cũng sẽ được dỡ bỏ trong những ngày tới.

Khi đó, NH sẽ lấy lại được “vũ khí” hạn chế tín dụng, đó là được quyền quyết định lãi suất. Thời gian qua, “vũ khí” hữu hiệu nhất để NH hạn chế tín dụng là lãi suất đã bị trần lãi suất cho vay tước mất. NH không thể nói lý do chung chung là không cho doanh nghiệp vay vì không ưu tiên, dễ bị người vay phản ứng, thậm chí có thể nảy sinh tiêu cực khi nhân viên NH lợi dụng làm khó khách hàng.

Sẽ sòng phẳng khi NH nói vay để sản xuất lãi suất 14%/năm, vay cho mục đích thương mại lãi suất 18%/năm. Sẽ có nhiều người không chấp nhận lãi suất cao, khi đó nhu cầu vay ít đi, buộc NH phải giảm lãi suất để cạnh tranh khi cho vay.

Nhiều NH cho biết đã có hiện tượng người vay đem hồ sơ về khi được NH cho biết lãi suất vay đến 17-18%. Một khi có ít người vay thì lãi suất huy động cũng phải giảm.

Cho dù có bỏ trần hay nâng trần lãi suất huy động thì cũng sẽ diễn ra kịch bản là lãi suất huy động tăng lên và vấn đề trần lãi suất chỉ khép lại khi cả mặt bằng lãi suất huy động cho vay cùng giảm.

Theo tinnhanhchungkhoan.vn