KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH:
THÕ NµO Lµ “KH¤NG Cã SAI SãT TRäNG YÕU”?
Trí Dũng
Các DN đang bắt đầu công bố báo cáo tài chính (BCTC) năm 2009. Không như những năm trước, BCTC lần này bắt buộc phải có báo cáo kiểm toán (nêu ý kiến của kiểm toán viên) đính kèm, theo quy định tại Thông tư số 09/2010/TT-BTC, chứ không chỉ đơn giản là ghi cụm từ "đã kiểm toán" trong báo cáo. Tuy nhiên, xem xét báo cáo kiểm toán của một số DN vừa công bố, không ít NĐT cảm thấy băn khoăn khi thấy nội dung khá sơ lược, chung chung, nhất là cụm từ "BCTC không chứa đựng các sai sót trọng yếu". Sai sót như thế nào thì được coi là không trọng yếu?
| X |
in được trích nguyên văn ý kiến của kiểm toán viên trong báo cáo kiểm toán về BCTC năm 2009 của một DN niêm yết: "Theo ý kiến của chúng tôi, BCTC đề cập đã phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu tình hình tài chính của Công ty tại thời điểm ngày 31/12/2009, cũng như kết quả hoạt động kinh doanh và các luồng lưu chuyển tiền tệ cho năm tài chính kết thúc cùng ngày, phù hợp với các chuẩn mực, chế độ kế toán DN Việt Nam hiện hành và các quy định pháp lý có liên quan".
| Thông thường, các công ty kiểm toán hay xây dựng một quy trình xác lập mức trọng yếu, bao gồm: - Cơ sở xác lập mức trọng yếu tổng thể của BCTC (tài sản, lợi nhuận...) và tỷ lệ sử dụng để tính ra mức trọng yếu. - Phương pháp xác lập mức trọng yếu ở mức độ khoản mục căn cứ trên mức trọng yếu tổng thể. |
Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) số 700, ý kiến của kiểm toán viên như trên là rất tích cực, thể hiện nội dung "chấp nhận toàn phần" BCTC của DN. Trường hợp BCTC của DN có sai sót, nhưng đã được điều chỉnh theo góp ý của kiểm toán viên, thì theo VSA 700, kiểm toán viên sẽ nêu ý kiến như sau: "Theo ý kiến của chúng tôi, BCTC sau khi đã điều chỉnh theo ý kiến của kiểm toán viên, đã phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu…". Còn nếu không, kiểm toán viên sẽ đưa ra ý kiến "chấp nhận từng phần", "không chấp nhận" hoặc "từ chối".
Như vậy, với những BCTC mà có ý kiến "chấp nhận toàn phần" của kiểm toán viên, thì NĐT có thể an tâm sử dụng thông tin trong BCTC để đánh giá DN, định giá cổ phiếu, qua đó đưa ra quyết định mua, bán hay nắm giữ cổ phiếu của DN.
Tuy nhiên, thế nào là trọng yếu thì không có tiêu chí xác định cụ thể. Theo VSA 330, trọng yếu là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của một thông tin (một số liệu kế toán) trong BCTC. Thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hay thiếu tính chính xác của thông tin đó sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng BCTC. Mức độ trọng yếu tùy thuộc vào tầm quan trọng của thông tin và tính chất của thông tin hay của sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Mức trọng yếu là một ngưỡng, một điểm chia cắt, chứ không phải là nội dung của thông tin cần phải có.
Mặc dù chuẩn mực kiểm toán Việt Nam yêu cầu kiểm toán viên phải xem xét tính trọng yếu của thông tin trên cả phương diện định lượng và định tính, vì sai lệch có thể là trọng yếu bởi số tiền (tiêu chuẩn định lượng) hoặc do bản chất của vấn đề (tiêu chuẩn định tính), nhưng việc xác định số tiền bao nhiêu hoặc sai lệch nào là trọng yếu lại tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Ví dụ, sai lệch 100 triệu đồng là không trọng yếu đối với DN lớn, nhưng lại là trọng yếu đối với một DN nhỏ. Kiểm toán viên có thể xác định mức trọng yếu là tỷ lệ phần trăm so với lợi nhuận, nhưng trường hợp DN đó đạt được ít lợi nhuận hay NĐT quan tâm nhiều hơn đến khả năng thanh toán của DN thì sao?
Hoặc kiểm toán viên xác lập mức trọng yếu ở khoản mục bằng cách phân bổ mức trọng yếu tổng thể cho từng khoản mục, nhưng các sai lệch dự kiến không phải lúc nào cũng đồng thời xảy ra ở mọi khoản mục, trong khi các sai lệch có thể bù trừ lẫn nhau khi tác động đến các chỉ tiêu như tổng tài sản, lợi nhuận…
Vì vậy, việc xác định mức trọng yếu là công việc xét đoán mang tính nghề nghiệp của kiểm toán viên, nghĩa là trong từng trường hợp cụ thể, dựa trên kinh nghiệm và sự xét đoán, kiểm toán viên sẽ xác định và chịu trách nhiệm về phán đoán của mình.
Liệu tất cả kiểm toán viên đều xác định được chính xác thông tin nào là trọng yếu, thông tin nào là không trọng yếu? Thực tế, khi kiểm toán viên xác lập mức trọng yếu thấp, nghĩa là sai lệch được phép khá nhỏ, giúp tăng khả năng phát hiện sai lệch trọng yếu, thì chi phí kiểm toán sẽ tăng lên, do phải mở rộng phạm vi kiểm tra.
Trong khi đó, áp lực về mặt thời gian kiểm toán là không nhỏ. Năm 2009, chỉ có 38 công ty kiểm toán được chấp thuận kiểm toán BCTC cho các DN niêm yết.
Có thể nói, băn khoăn của NĐT nêu trên không phải là không có cơ sở, nhất là khi "sự kiện Bông Bạch Tuyết (BBT)" đã từng làm không ít người giảm niềm tin vào công ty kiểm toán.
Có lẽ cũng cần phải nhắc lại sự kiện này. Theo BCTC đã kiểm toán năm 2006 thì BBT có lãi, nhưng khi tiến hành kiểm toán lại thì BBT bị lỗ. Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã vào cuộc và kết phát hiện, một trong những nguyên nhân là do kiểm toán viên đã không đưa khoản loại trừ chi phí quảng cáo vào BCTC năm 2005 của BBT. Còn năm 2006 và 2007, các ý kiến loại trừ của kiểm toán viên trong báo cáo kiểm toán của BBT là thông tin không đầy đủ, gây hiểu nhầm cho NĐT. Kết quả kinh doanh năm 2006 của BBT sau khi hồi tố chênh lệch rất lớn, từ lãi sang lỗ, kiểm toán viên ước lượng ảnh hưởng các khoản ngoại trừ đều có thể ảnh hưởng trọng yếu đến kết quả kinh doanh, nhưng chưa nêu rõ trong báo cáo kiểm toán…
| C |
ông bằng mà nói, trường hợp nêu trên có thể chỉ là "con sâu làm rầu nồi canh" khi thống kê của stox.vn cho thấy: tính đến ngày 20/4/2009, trong số 357 DN niêm yết trên cả hai sàn, có ít nhất 194 DN có sự chênh lệch kết quả kinh doanh năm 2008 trước và sau kiểm toán (công ty kiểm toán phát hiện ra sai lệch), trong đó không ít DN có chênh lệch trên 10%. Có thể nói, nếu như BCTC cung cấp thông tin, thì báo cáo kiểm toán mang lại niềm tin cho người sử dụng. Mặc dù vậy, sai sót như thế nào thì được coi là không trọng yếu có lẽ là vấn đề mà các công ty kiểm toán nên có sự giải thích trong báo cáo kiểm toán.
No comments:
Post a Comment